HİPOKRAT
Image for post

“Rivayete göre Larissa ile Gyrton arasında yer alan mezarının başına yuva kurup bal yapmış arılar, böylece ömrü boyunca türlü derde deva olmaya çalışan Koslu hekim, çocukların ağzındaki yaraların ( aphtai) çabucak iyileşmesini sağlayan bu şifalı bal sayesinde, öldükten sonra da şifa dağıtmaya devam eder olmuştur “( Hippokrates aforizmalar -sayfa 9)

Image for post

Hipokrat gıdalar ilacınız olsun demiş ve şifalı balla şifa dağıtmaya devam etmiş .Günümüzde şifalı balın kendisi ,şifası bir yana gerçekten bal olup olmadığını anlatmak için bile bazı testlere tabi tutuluyor .Tahta çubuklara sürülüp yakılıyor .Bal eğer yanmıyorsa gerçek bal oluyor .İçinde glikoz şurubu bulunan bal hemen alev alıyor ve yanmaya başlıyor .Keçeli kalemle tırnağa sürülüp yazılıyor ve eğer yazabiliyorsanız bal gerçek oluyor.Akışkanlığına göre hakikiliği anlaşılmaya çalışılıyor.Şekerlenip şekerlenmemesi bile ayrı spekülasyon konusu .6 kilosu 100 tl deyip reklamlarla komiklik yapıp meseleyi uzatacak değilim .Ben asıl öldükten sonra bile şifa dağıtan baldan değil de ölmeden önce yaptıklarıyla Koslu hekim Hipokrat’tan bahsetmek istiyorum.

Hipokrat sekseninci olimpiyatın ilk senesi (MÖ 460), Agrianiaos ayının yirmiyedinci günü hekim bir babanın oğlu olarak hekimler diyarı Kos adasında dünyaya açmış gözlerini .Rivayete göre 85 veya 90 , 100 hatta 104 yaşında son nefesini vermiş .Yaklaşık 100 yıllık ömründe duyulduğu şekliyle Hipokrat yemininin yazarı ve tıbbın babası şeklinde biliniyor .Hipokrat yaşamının büyük bir bölümünü gezgin olarak geçirmiş.Eski Yunanistan’ı dolaşarak pek çok hasta tedavi etmiş ve çok sayıda öğrenciye tıp dersi vermiştir .Bazı kaynaklarda yaşamının erken döneminde Mısır’a gittiği ve Mısır’lı bilgin Imhotep (MÖ2980 -MÖ2950) tıp eserlerini incelediği belirtilmektedir. Uzun yıllar Atina’da yaşamış, Makedonya ‘ya ve Anadolu’ya geziler yapmıştır .Makedonya kralı Persidas’ı tedavi etmiş. Ünü İran’a kadar yayılmış ve çağdaşı olan Serhas, onu zengin armağan ve vaatlerle İran’a davet etmiş, Hipokrat daveti kabul etmemiştir.Hipokrat birçok yer gezdikten sonra Kos adasına gelmiş ve bir hekimlik okulu kurmuştur .Bu olay günümüzde Hipokrat’ı tıbbın babası saymamızın asıl nedenidir .Hekimliğin atası yada tıbbın babası terimi ilk hekim olma çağrışımı yapmakla birlikte Hipokratın ilk hekim olmadığı gerçektir .

Image for post

Hipokrat yemininde de, yaklaşık 2500 yıllık tarihinde bir takım değişiklikler olmuş. Hipokrat yeminin günümüzdeki şekli hekimlik andıdır.

Image for post

Metnin orjinal hali Hipokrat yeminidir ve şunları söyler ;

“Hekim Apollon,Askleipos, Hygieia,Panakeia, hatta bütün tanrılar ve tanrıçalar tanığım olsun ki, bu yemine ve bu taahhüde gücüm kuvvetim yettiğince ve iradem elverdiğince sadık kalacağım; bu sanatı bana öğreten kişiyi ana babamla bir tutup rızkımı onunla paylaşacağım , gerektiğinde dertlerine ortak olacağım , çoluk çocuğunu erkek kardeşlerim yerine koyacağım , öğrenmek istedikleri takdirde onlara bu sanatı herhangi bir karşılık ve taahhüt beklemeden öğreteceğim ;hekimliğe ilişkin kaideleri ,öğütleri ve diğer bütün malumatı yalnızca kendi oğullarımla , bana bu sanatı öğreten kişinin oğullarıyla ve hekimlik yasası uyarınca taahhütte bulunup yemin etmiş öğrencilerle paylaşacağım,bunların dışında bir kimseyle paylaşmayacağım.Uyguladığım perhizlerde, gücüm kuvvetim yettiğince ve iradem elverdiğince hastaların yararını gözeteceğim, onlara zarar verip kötülüğü dokunacak işlerden kaçınacağım .Vermem istense bile kimseye ne ölümcül bir ilaç vereceğim , ne de bu yönde tavsiyede bulunacağım.Aynı şekilde hiçbir kadına da çocuk düşürmeye yarayan bir alet vermeyeceğim .Saflıkla ve dürüstlükle yaşamımı sürdürüp sanatımı icra edeceğim .Taştan muzdarip hastalara bile bıçağımı sürmeyecek , yerimi bu işin ehli kimselere bırakacağım .Hangi eve gidersem gideyim , hastaların yararı için gidecek, her türlü kasıtlı kötülük ve ahlaksızlıktan, özellikle de ister özgür olsun ister köle, kadın ve erkeklerin bedenlerine şehvetle yaklaşmaktan sakınacağım.Gerek tedavi sırasında , gerekse tedavi dışında insanların yaşamına ilişkin görüp işittiğim ne varsa , hepsinin bir sır gibi saklanması gerektiğini düşünüp susacağım.Bu yemine sadık kalır da onu çiğnemezsem, bütün insanların nazarında sonsuza dek ünlü olup yaşamımın ve sanatımın hayrını göreyim; ancak ahdımı bozar da yeminimi çiğnersem, bütün bunların tam tersi gelsin başıma !

Binlerce yılda o kadar değişiklik normal diye düşünüyorum.Yemin etik kurallar metni.Okuyunca 2500 yıl önceki yemin bana daha samimi geliyor .Modern tıbbın babası sayılan Hipokrat felsefesinin başlattığı durum daha akılcı , gerçekçi ve bilimsel tıbba giriştir. Tıbbı dinin ve büyünün etkilerinden arındırmış gözleme deneyime ve akla dayandırmıştır.Bir hastalığın geleceği hakkında verilere dayanarak tahminde bulunma (prognoz)hipokrat tıp öğretisinde çok önemli olup onu üstün kılan ilkelerden biridir. Hipokrat genel sağlık kuramını vücut sıvılarının denge haline bağlıyor. Hipokrat’ın hastalık yoktur hasta vardır düşüncesi hekimlik felsefesinin temelini oluşturuyor. İklim,zaman,yaşam biçimi,ter,su idrar ,dışkı,uyku dikkate alınmak suretiyle prognoz yani hastalığın gidişinin nasıl bir durum alacağı önceden söyleniyor. Modern tıpta birtakım belirtiler Hipokrat tarafından çok iyi anlatıldığı için Hipokrat’ın adıyla anılmaktadır.Örneğin, hipokratik yüz deyimi ölümün yaklaştığını gösteren solgun bitkin ve acı çeken bir yüz görünümü olup kimi ünlü yazarlar, örneğin shakespare tiyatro yapıtlarında Hipokrat’ın betimlemelerini kullanmıştır.

Image for post

Eski yunanca aslından çeviren Eyüp Çoraklı

Hippokrates aforizmalar’ı eski Yunanca aslından çeviren Eyüp Çoraklı kitabın sunuş bölümünde şöyle yazıyor :

Hippokrates’in geliştirdiği hekimlik anlayışının sonraki devirler üzerindeki etkisini en iyi gözlemleyebileceğimiz eser ,kuşkusuz Hippokrates Külliyatı’nın göz bebeği addedilip hakkında sürekli yorum kitapları kaleme alınan, hatta 18.yüzyıla değin hekimlerin elinden düşürmediği aforizmalardır.Doğrudan doğruya Hippokrates’in elinden çıkmış olmayıp MÖ 4.yüzyıldan itibaren Hippokrates geleneğinden beslenen hekimlere gerek teorik gerekse pratik anlamda kılavuzluk etme amacı güden ve 10.yüzyıla ait Suidas adlı ansiklopedide kaydedildiği üzere “ insan kavrayışının sınırlarını aşan “ aforizmalarla örülü söz konusu derleme Hippokrates tarafından geliştirilen tecrübe ve gözlem verilerine dayalı hekimlik anlayışı üzerindeki örtüyü aslında tek başına bile aralamaya yeter.

Ben de bu derlemelerden kendi seçkimi paylaşmak isterim.

  • Yaşam kısadır, sanat uzun, fırsat gelip geçici, tecrübe güvenilmez, kararsa zor .Bir hekim sadece yapması gereken şeylere kendini vermemeli, aynı zamanda hastası ve yardımcılarıyla iş birliği içinde olmalı, elbette dış koşullar da buna dahil.
  • Yaşlılar gayet kolay dayanırlar perhize , sonra orta yaşlılar, gençler pek dayanmaz çocuklarsa hiç hele bir de normalden daha hareketli çocuklar söz konusuysa .
  • Haddini aşması durumunda uyku da uykusuzluk da kötüdür.
  • Kendiliğinden oluşan bitkinlikler hastalıkların habercisidir.
  • Gereğinden çok yiyecek tüketilmesi hastalığa yol açar; tedavi de bunu göstermektedir .
  • Bir anda ve hızlı bir şekilde doyuran besinlerin boşaltımı da hızlı olur .
  • Birden gelişen hastalıklarda hastalığın ölümle mi, yoksa sağlıkla mı sonuçlanacağı konusunda yapılan tahminler hiç güvenilir değildir .
  • Hangi hastalık olursa olsun, hastanın aklının yerinde ve yemekle arasının iyi olması iyiye işarettir, tersiyse kötüye.
  • Bedenin değişik bölgelerinde aynı anda iki ağrı meydana geldiğinde daha şiddetli olan diğerini bastırır .
  • Her zaman çekilen ağrıları çekmeye alışkın kişiler yaşlı ve güçsüz olsalar bile, hiç alışkın olmayan genç ve güçlü kişilerden daha kolay katlanırlar bu tür ağrılara.
  • Bütün her şeyi gerektiği gibi yaptığın halde gerekli sonuçları alamıyorsan, ilk kanaatin değişmediği sürece tedavi yöntemini de değiştirmemelisin.

Gıdalarınız ilacınız ilaçlar gıdanız sözünden hareketle herkes için sağlıklı ve konforlu bir yaşam dilerim.

(Kaynaklar:-Hippokrates aforizmalar (Hasan ali yücel klasikler dizisi-eski yunanca aslından çeviren -Eyüp Çoraklı)

-Hipokrat külliyatı(çeviri -Nur nirven)

-Hipokrat-M.Cemil uğurlu )

Leave a Reply

Your email address will not be published.